Eerst verduurzamen, dan opschalen 

PPS’en zijn geen tijdelijke projecten: na een opstartfase zal de PPS (moeten) verduurzamen. Verduurzamen betekent dat de gekozen positionering en profilering van de PPS wordt (h)erkend in de markt. Het gekozen businessmodel werkt. Middelen (mensen, geld en tijd) zijn beschikbaar om de PPS te continueren en de daarvoor benodigde partners zijn aan boord. Het verduurzamen van deze samenwerkingen is een gedeelde ambitie en verantwoordelijkheid van alle betrokken partners. Kortom: De PPS is niet meer weg te denken en de continuïteit van de PPS is gewaarborgd.

 

cid:image001.png@01D5B74C.04796600

Om te komen tot een duurzaam samenwerkingsverband zal een PPS een aantal levensfasen doorlopen. Na de opstartfase weet de PPS in de ontwikkelfase de eerste klanten en partners aan zich te binden om samen met hen de eerste producten en diensten van de PPS te testen. Aan het einde van de validatiefase hebben deze eerste pilots de uniekheid en de toegevoegde waarde van de PPS aangetoond. De PPS wordt (h)erkend in de markt, maar verdere uitbreiding van de PPS is nodig om de continuïteit van de PPS te kunnen waarborgen. In de verduurzamingsfase gaat de PPS zich verder uitbreiden en op het einde van deze fase zijn er voldoenden middelen (mensen, tijd & geld) om de PPS de komende jaren voort te zetten. De organisatie is uitgegroeid tot een professionele organisatie met de vereiste kennis en ervaring en heeft diverse bedrijfsmatige processen ingericht om de kwaliteit en continuïteit van de organisatie te kunnen garanderen. Dit proces van start tot verduurzaming kost in de praktijk zeker vier tot vijf jaar.

De bouwstenen voor verduurzaming

Hoewel PPS’en dezelfde uitgangspunten hebben, is de diversiteit in wat ze willen, doen en hoe ze zijn gepositioneerd, in praktijk zeer groot. Een PPS kan zich daarmee op vele manieren ontwikkelen. Die ontwikkeling lijkt op het bouwen met lego: een PPS is een configuratie van verschillende standaard bouwblokken.
 

cid:image002.png@01D5B74C.04796600

 

Een bouwblok kan ook weer onderverdeeld worden; bijvoorbeeld het reguliere curriculum kan weer opgebouwd worden uit verschillende bouwstenen.
 

cid:image003.png@01D5B74C.04796600
 

Een verduurzamingsscenario kan worden gezien als een configuratie van een aantal bouwstenen. Hoewel de diversiteit aan verduurzamingsprofielen groot is, zijn er wel een aantal archetypen te onderscheiden. Zo leert de praktijk bijvoorbeeld dat verduurzamen op basis van innovatieve onderwijsmodellen vereist dat het curriculum up-to-date is en dat er een sprake is van een contextrijke leer/werkomgevingen, waarbinnen de innovatie onderwijsvormen tot hun recht kunnen komen. Er zijn een zestal archetypen te onderscheiden, zoals weergegeven in de volgende figuur. In bijlage 6 worden deze archetypen in meer detail beschreven.
 

cid:image004.png@01D5B74C.04796600
 

Daarnaast kan de reikwijdte van de PPS verschillen: sommige zijn alleen gericht op bijvoorbeeld het mbo of het hbo. Andere PPS’en hebben een bredere scope (bijvoorbeeld po/vo/mbo of vo/mbo/hbo of hbo/wo). Op deze manier kunnen er vele verschillende combinaties gemaakt worden elk met hun eigen bestaansrecht.

 

Verduurzaamd? Dan is er de optie van opschalen!

cid:image005.png@01D5B74C.04796600

Nadat een PPS verduurzaamd is, zal de PPS zich moeten blijven ontwikkelen en vernieuwen om haar positie te kunnen handhaven in een dynamische, steeds veranderende omgeving. Opschalen betekent als PPS nieuwe doelgroepen te adresseren en/of nieuw aanbod ontwikkelen en aanbieden. Opschalen is te vergelijken met bowlen: een markt is niet in een keer helemaal te bedienen. Je kiest een doelgroep uit die het meest omhoog zit en waar jij als PPS een goede oplossing voor hebt. Dit is de ‘head pin’. Voordat je naar de volgende pin kan gaan, moet je de eerste pin verduurzamen/ bestendigen. Als je dit segment naar volle tevredenheid hebt bediend, bouw je geloofwaardigheid op en ambassadeurs die andere doelgroepen overhalen om zich aan te sluiten bij de PPS. Hiermee creëer je een hefboomeffect (leverage).

Je hoeft niet naar een volgende pin. Je kunt ook besluiten de eerste pin groter te maken nadat je verduurzaamd bent: “volume maken”. Je kunt twee kanten op voor de volgende ‘pin’:

    1. “Dat smaakt naar meer” (verdiepen): Je ontwikkelt nieuw aanbod voor je eerste doelgroep (bijvoorbeeld van regulier aanbod naar LLO)
    2. “Dat biedt kansen” (verbreden): Je vindt een nieuw doel voor je bestaande producten. (bv hybride leerconcepten die ingezet worden voor een andere sector of geografische expansie)

cid:image006.png@01D5B74C.04796600

 

 

Scenario 1: Volume maken

Als activiteiten (en de organisatie ervan) verduurzaamd is, kan de PPS besluiten de scope niet verder uit te breiden. De focus ligt dan op het up-to-date houden van wat er is. De PPS tracht om meer studenten en bedrijven uit dezelfde doelgroep te betrekken bij de PPS. Naast de partners van het eerste uur (de founding parters) kunnen nieuwe bedrijven en/of andere onderwijsinstellingen zich aansluiten. Door meer partners en klanten aan zich te binden, heeft de PPS de beschikking over meer middelen (in-kind en cash). De extra kosten die gemaakt worden voor meer volume dienen gedekt te worden door de extra inkomsten c.q. bijdragen van de nieuwe partners. Er is een plafond aan de groei van de PPS: zodra de eerste doelgroep verzadigd is, is groei alleen maar mogelijk via nieuw aanbod of nieuwe doelgroepen. Risico is dat andere spelers komen die wel opschalen en met een vergelijkbaar of bredere aanbod dezelfde doelgroep gaan benaderen (bijv. crossovers maken).

Scenario 2: Dat smaakt naar meer - verdiepen

Opschalen kan door meer ‘legoblokken’ aan te bieden aan de bestaande doelgroep van de PPS.  Hiermee wordt het aanbod voor deze doelgroep ‘verdiept’. Door de succesvolle verduurzaming van het eerste aanbod, is er een vertrouwensrelatie opgebouwd tussen de onderwijsinstellingen en de bedrijven. Bedrijven hebben een beter beeld gekregen van wat de onderwijsinstellingen kunnen bieden en omgekeerd. Ze hebben elkaars taal geleerd. De bestaande klanten zijn daardoor bereid om ook andere producten en diensten te overwegen. LLO en innovatie projecten zijn typisch producten die zelden een ‘headpin’ zijn, omdat bedrijven eerst ‘bewijs’ willen zien dat een onderwijsinstelling daar de competenties voor heeft, bv door kwalitatief goed en up-to-date initieel onderwijs.

Scenario 3: Dat biedt kansen - verbreden

Opschalen kan ook door hetzelfde aanbod (dezelfde ‘legoblokken’) aan te bieden aan een nieuwe doelgroep voor de PPS. Het bereik van de PPS wordt hiermee ‘verbreed’. De eerste doelgroep was bereid om in zee te gaan met het nieuwe aanbod van de PPS op basis van plannen, zonder dat het concept al volledig gevalideerd was in de markt. Door de succesvolle verduurzaming van het eerste aanbod, heeft de PPS nu bewijs in handen dat het aanbod aan de verwachtingen voldoet. Deze eerste doelgroep kan optreden als ambassadeurs (referenties). Met dit trackrecord is het makkelijker om een volgende doelgroep te overtuigen. Deze nieuwe doelgroep kan zich nu ook een veel beter beeld vormen van wat ze kan verwachten. Bijvoorbeeld: bedrijfsopleidingen bestaande uit modules die ontwikkeld zijn voor het initiële onderwijs kunnen aangeboden worden aan medewerkers van bedrijven. Mogelijk dat het aanbod iets aangepast moet worden, maar de veranderingen zijn relatief beperkt. Opschaling van regio naar landelijk is ook een voorbeeld van deze opschalingsvorm.

 

Opschalen via het RIF

Sinds begin 2019 bestaat er een mogelijkheid om bij RIF een aanvraag te doen voor middelen voor opschaling van de PPS. Deze regeling wil vooral crossovers stimuleren, daarom komen hiervoor alleen voorstellen in aanmerking die én een nieuwe doelgroep aanboren (verbreden) én nieuw aanbod ontwikkelen (verdiepen). Nieuw aanbod heeft vooral betrekking op nieuwe crebo’s (andere onderwijsniveaus en/of andere economische sectoren). Omdat een opschaler voortbouwt op het bestaande ecosysteem dienen ten minste 50% van de huidige partners gecommitteerd te zijn aan de opschalingsambities en –activiteiten van de PPS. Tot slot dient de PPS aan te tonen dat de PPS minimaal al een jaar verduurzaamd is.